Biến áp dầu là gì?
Biến áp dầu (oil-immersed transformer) là loại biến áp có lõi thép và cuộn dây ngâm trong dầu khoáng cách điện. Dầu vừa cách điện vừa làm mát, cho phép đạt công suất lớn với chi phí thấp hơn biến áp khô.
Cấu tạo
- Lõi thép: tấm tôn silic chất lượng cao, giảm tổn hao từ.
- Cuộn dây: dây đồng bọc cách điện giấy/vải sợi tẩm dầu.
- Thùng dầu: thép hàn kín, có cánh tản nhiệt bên ngoài.
- Dầu biến áp: dầu khoáng hoặc dầu thực vật (ester), cách điện và dẫn nhiệt.
- Bình dãn nở (conservator): bù thể tích dầu khi nhiệt độ thay đổi.
- Rơ le Buchholz: bảo vệ khi có sự cố nội bộ sinh khí.
Ưu điểm
- Giá thành thấp hơn biến áp khô 20–40%.
- Công suất lớn, từ vài kVA đến hàng trăm MVA.
- Khả năng chịu quá tải và điều kiện khắc nghiệt tốt.
- Hệ thống bảo vệ hoàn thiện (Buchholz, nhiệt độ, mức dầu).
Nhược điểm
- Dầu khoáng dễ cháy — yêu cầu phòng riêng, bể dầu tràn.
- Cần kiểm tra chất lượng dầu định kỳ (độ axit, độ ẩm, điện áp đánh thủng).
- Trọng lượng nặng hơn, khó di chuyển.
Ứng dụng
Biến áp dầu là tiêu chuẩn cho trạm biến áp phân phối điện lưới (22kV/0.4kV), trạm trung gian (110kV/22kV), nhà máy công nghiệp nặng và hệ thống truyền tải điện năng.