ACB là gì?
ACB (Air Circuit Breaker) — aptomat không khí — là CB hạ áp cỡ lớn, dùng không khí để dập hồ quang điện khi cắt mạch. ACB có dòng định mức từ 630A đến 6300A, khả năng cắt ngắn mạch (Icu) từ 42kA đến 150kA. Tiêu chuẩn: IEC 60947-2.
ACB là lựa chọn hàng đầu cho aptomat tổng (Main Incoming Breaker) trong tủ điện tổng (MDB — Main Distribution Board) của nhà xưởng, tòa nhà văn phòng, khách sạn và khu công nghiệp tại Việt Nam.
Cấu tạo và đặc điểm ACB
- Buồng dập hồ quang không khí: dùng tấm thép lá (deion plates) và dòng khí cưỡng bức để dập hồ quang — không cần dầu hay chân không như các CB trung thế.
- Bộ ngắt điện tử (ETU — Electronic Trip Unit): vi xử lý đo dòng tức thời, tính toán và cắt chính xác. Có thể cài đặt nhiều tham số: Ir (dòng cắt quá tải), Isd (ngắn mạch chậm), Ii (cắt tức thời).
- Truyền động motor: ACB cỡ lớn có thể đóng/cắt từ xa qua motor operator, tích hợp hệ thống BMS, SCADA.
- Khả năng tháo lắp (drawout): nhiều ACB có kiểu rút ra được (withdrawable) — bảo trì không cần cúp điện toàn bộ tủ.
- Phụ kiện đa dạng: shunt trip, undervoltage release, auxiliary contact, Modbus/Profibus communication.
ACB khác MCCB ở điểm nào?
| Tiêu chí | MCCB | ACB |
|---|---|---|
| Dòng định mức | 16–3200A | 630–6300A |
| Dập hồ quang | Buồng nhựa cố định | Buồng không khí, có thể thay |
| Bộ ngắt | Cơ học hoặc điện tử | Điện tử (ETU) tiêu chuẩn |
| Cài đặt tham số | Hạn chế (adjustable MCCB) | Đầy đủ: Ir, Isd, Ii, Ig, t |
| Giao tiếp | Hạn chế | Modbus RTU/TCP, Profibus, BACnet |
| Lắp đặt | Trên DIN hoặc vít | Cố định hoặc rút ra (drawout) |
| Giá | 500k–10tr | 10tr–200tr+ |
| Ứng dụng | Tủ phân phối, xưởng vừa nhỏ | Tủ tổng MDB, xưởng lớn, tòa nhà |
Ứng dụng ACB trong thực tế Việt Nam
- Tủ MDB (Main Distribution Board): ACB 1600–4000A làm CB tổng nhận điện từ máy biến áp 1000–2500kVA.
- Tòa nhà văn phòng/khách sạn: ACB 800–2000A tại tầng hầm, phối hợp với MCCB tại các tầng.
- Khu công nghiệp, nhà máy: ACB 2000–6300A tại trạm điện hạ thế đầu nhà máy.
- Generator switchover: ACB tích hợp hệ thống ATS (Automatic Transfer Switch) chuyển tải tự động giữa lưới và máy phát.
Các thương hiệu ACB phổ biến tại Việt Nam
- Schneider Electric: Series Masterpact MTZ — cao cấp, dùng trong dự án FDI, tòa nhà hạng A.
- ABB: Series Emax 2 — tương đương Masterpact.
- Mitsubishi: Series AE/AF — phổ biến trong nhà máy Nhật Bản, hàng Nhật liên doanh.
- LS Electric: Series ABS/ATS — phân khúc trung, phổ biến xưởng vừa.
- Chint: Series NW — phân khúc kinh tế, xưởng nhỏ và trung bình.