Công tơ điện là gì?
Công tơ điện (electricity meter / energy meter) là thiết bị đo lường điện năng tiêu thụ theo thời gian — đơn vị kWh (kilowatt-giờ). Đây là cơ sở để tính hóa đơn tiền điện giữa đơn vị điện lực và người dùng.
Nguyên lý hoạt động
Công tơ cơ (analog): dùng nguyên lý cảm ứng điện từ. Cuộn áp và cuộn dòng tạo từ trường quay làm đĩa nhôm quay với tốc độ tỉ lệ với công suất tiêu thụ. Số vòng quay tích lũy = điện năng tiêu thụ.
Công tơ điện tử (digital): mạch điện tử đo điện áp và dòng điện, nhân với nhau và tích phân theo thời gian để tính kWh. Chính xác hơn, có thể ghi nhiều biểu giá, lưu lịch sử.
Phân loại công tơ
- Công tơ 1 pha: cho hộ gia đình, điện 220V.
- Công tơ 3 pha: cho doanh nghiệp, nhà xưởng, điện 380V.
- Công tơ 2 chiều: đo cả điện tiêu thụ và điện phát lên lưới (điện mặt trời).
- Công tơ thông minh (AMI): truyền dữ liệu từ xa, đo theo giờ, đa biểu giá.
Đơn vị đo
- kWh: 1 kWh = sử dụng 1kW trong 1 giờ. Đây là “1 số điện” trong hóa đơn EVN.
- kVArh: điện năng phản kháng — tính phí cho khách hàng lớn có cosφ thấp.
- kVAh: điện năng biểu kiến — một số công tơ 3 pha đo thêm.
Tiêu chuẩn và kiểm định
Công tơ điện phải được kiểm định bởi đơn vị đo lường nhà nước (Trung tâm Đo lường Chất lượng) theo ĐLVN 09 và IEC 62052/62053. Chu kỳ kiểm định: 5 năm (công tơ cơ), 10 năm (công tơ điện tử).