Điện trở (Resistor) là linh kiện thụ động cơ bản nhất trong điện tử, có chức năng giới hạn dòng điện trong mạch, phân áp, lọc tín hiệu và tiêu tán năng lượng dưới dạng nhiệt.
Định luật Ohm và công thức cơ bản
- Điện áp: V = I × R
- Dòng điện: I = V / R
- Điện trở: R = V / I
- Công suất tiêu tán: P = I² × R = V² / R
Đơn vị: Ω (Ohm), kΩ (kiloohm = 1.000Ω), MΩ (megaohm = 1.000.000Ω).
Cách đọc giá trị điện trở qua vòng màu
Điện trở thường được ký hiệu giá trị bằng các vòng màu. Với điện trở 4 vòng màu phổ biến:
- Vòng 1 + 2: Chữ số đầu
- Vòng 3: Số nhân (số mũ của 10)
- Vòng 4: Sai số (Vàng: ±5%, Bạc: ±10%)
Bảng màu: Đen=0, Nâu=1, Đỏ=2, Cam=3, Vàng=4, Lục=5, Lam=6, Tím=7, Xám=8, Trắng=9. Ví dụ: Nâu-Đen-Đỏ-Vàng = 1, 0, ×10² = 1000Ω = 1kΩ ±5%.
Phân loại điện trở
- Điện trở cố định: Carbon film (rẻ, phổ biến), Metal film (chính xác ±1%), Wirewound (công suất lớn).
- Điện trở biến đổi (Biến trở/Potentiometer): Núm xoay điều chỉnh điện trở — dùng trong volume control, điều chỉnh ánh sáng.
- Nhiệt điện trở (NTC/PTC Thermistor): Thay đổi điện trở theo nhiệt độ — dùng trong cảm biến nhiệt.
- Quang điện trở (LDR): Thay đổi điện trở theo ánh sáng — dùng trong mạch cảm biến sáng.