Tổ đấu dây máy biến áp là gì?
Tổ đấu dây xác định cách cuộn sơ cấp và thứ cấp được nối vào nhau — sao (Y) hay tam giác (D/Δ) — và góc lệch pha giữa điện áp sơ và thứ cấp. Được ký hiệu theo tiêu chuẩn IEC 60076-1.
Ký hiệu tổ đấu dây
- Y hoặc y: nối sao (Star) — điểm trung tính.
- D hoặc d: nối tam giác (Delta) — không có trung tính.
- N hoặc n: trung tính được đưa ra ngoài (neutral accessible).
- Số cuối (0, 1, 5, 11): số thời điểm đồng hồ — góc lệch pha 30° × số đó.
Các tổ đấu dây phổ biến
- Dyn11: sơ cấp tam giác, thứ cấp sao có trung tính, góc lệch 330° (11×30°). Phổ biến nhất ở Việt Nam cho phân phối hạ thế.
- Yyn0: cả hai sao, góc lệch 0°. Dùng khi tải 1 pha nhiều, cần ổn định điện áp trung tính.
- YNd11: sơ cấp sao có trung tính, thứ cấp tam giác. Dùng cho biến áp truyền tải.
Tại sao Dyn11 phổ biến?
- Cuộn sơ cấp tam giác (D) hút sóng hài bậc 3, không để sóng hài lan ra lưới.
- Cuộn thứ cấp sao (yn) cung cấp cả 3 pha + trung tính 220V.
- Góc lệch 11 giờ phù hợp khi vận hành song song biến áp.
Yêu cầu khi vận hành song song
Hai biến áp song song phải có cùng tổ đấu dây (hoặc tổ đấu dây có thể chạy song song như Dyn11 với Dyn11), cùng tỉ số biến, cùng tổng trở ngắn mạch ±10%.