Chất lượng điện năng là gì?
Chất lượng điện năng (Power Quality — PQ) phản ánh mức độ điện áp và dòng điện “lý tưởng” — hình sin thuần túy, biên độ và tần số ổn định. Chất lượng điện kém gây hỏng thiết bị, tổn hao thêm và gián đoạn sản xuất.
Các vấn đề chất lượng điện phổ biến
- Sóng hài (Harmonics): thành phần tần số bội số của 50Hz (150Hz, 250Hz, 350Hz). Nguồn gây: biến tần, chỉnh lưu, đèn LED, UPS. Gây quá nhiệt biến áp, motor, dây trung tính.
- Sụt áp tạm thời (Voltage Sag/Dip): điện áp giảm 10–90% trong 0.5 chu kỳ đến 60 giây. Nguồn gây: khởi động motor lớn, ngắn mạch. Gây thiết bị điện tử reset.
- Nhấp nháy (Flicker): dao động điện áp gây cảm giác nhấp nháy ánh sáng. Nguồn gây: lò hồ quang điện, máy hàn. Đo bằng chỉ số Pst, Plt (IEC 61000-4-15).
- Mất cân bằng pha (Unbalance): điện áp 3 pha không bằng nhau, gây dòng ngược chiều trong motor.
- Gián đoạn điện (Interruption): mất điện đột ngột, ngắn hay dài.
Thiết bị phân tích chất lượng điện
- Power quality analyzer: Fluke 435, Hioki PQ3100, Chauvin Arnoux C.A 8336 — ghi lịch sử, phân tích FFT sóng hài.
- Oscilloscope: xem dạng sóng thực tế.
- Power meter có THD: giám sát THD liên tục.
Giải pháp cải thiện chất lượng điện
- Lọc sóng hài chủ động (Active Harmonic Filter — AHF).
- Tụ bù cosφ giảm công suất phản kháng.
- UPS lọc điện sạch cho thiết bị nhạy cảm.
- Cân bằng tải 3 pha.