RCCB (Residual Current Circuit Breaker) — tên Việt Nam thông dụng là ELCB (Earth Leakage Circuit Breaker) hay CB chống giật — hoạt động theo nguyên lý khác hoàn toàn so với CB thông thường.
Nguyên lý hoạt động
Trong điều kiện bình thường, dòng điện chạy qua dây pha và quay về qua dây trung tính — hai dòng này bằng nhau và triệt tiêu từ trường trong biến áp cảm ứng bên trong RCCB.
Khi có rò điện (người chạm phải dây điện, thiết bị bị hỏng chạm vỏ), một phần dòng điện “rò” ra ngoài qua người/đất → dòng về trung tính nhỏ hơn dòng qua pha → chênh lệch từ trường → RCCB ngắt điện trong <0.1 giây.
Phân biệt RCCB, RCBO và MCB
- MCB: Chỉ bảo vệ quá tải và ngắn mạch. KHÔNG bảo vệ điện giật.
- RCCB: Chỉ bảo vệ rò điện, điện giật. KHÔNG bảo vệ quá tải.
- RCBO: MCB + RCCB kết hợp — bảo vệ CẢ HAI trong 1 thiết bị nhỏ gọn.
30mA hay 100mA — chọn loại nào?
- 30mA: Ngưỡng an toàn sức người (30mA/0.1s theo IEC 60479). Bắt buộc cho mạch nhà vệ sinh, nhà bếp, ngoài trời, nơi có trẻ em.
- 100mA: Dùng cho tủ điện tổng — phân biệt với RCCB 30mA ở mạch nhánh để tránh cắt nhầm toàn bộ điện khi chỉ 1 mạch bị lỗi.
- 300mA: Chỉ dùng bảo vệ cháy nổ (fire protection) cho hệ thống điện lớn.
Lưu ý lắp đặt
- Đặt RCCB ở vị trí đầu nguồn trong tủ điện, trước các MCB nhánh.
- Cần kiểm tra định kỳ 3–6 tháng bằng nút TEST trên thiết bị.
- Nếu RCCB hay trip nhầm (nuisance tripping): kiểm tra dây tiếp địa, điện trở đất, và xem xét dùng loại chống nhiễu (RCCB type A hoặc type F).