Aptomat nhánh là gì?
Aptomat nhánh (Branch Circuit Breaker) là CB bảo vệ từng mạch điện riêng lẻ trong tủ điện, phía sau aptomat tổng. Mỗi aptomat nhánh bảo vệ một nhóm tải cụ thể: một phòng, một mạch chiếu sáng, một mạch ổ cắm, hoặc một thiết bị công suất lớn (máy lạnh, bình nước nóng).
Loại aptomat dùng cho mạch nhánh
- MCB 1P: mạch chiếu sáng, ổ cắm phòng thông thường.
- MCB 2P: mạch có yêu cầu ngắt cả pha + trung tính (bình nước nóng, thiết bị ngoài trời).
- RCBO 1P+N: mạch cần cả bảo vệ dòng rò lẫn quá tải/ngắn mạch (phòng tắm, bếp, sân vườn).
- MCB 3P: mạch tải 3 pha không có N (motor, máy hàn).
Bố trí aptomat nhánh trong tủ điện chuẩn
Tủ điện nhà phố 2 tầng tiêu chuẩn (từ trên xuống, trái sang phải):
- Hàng 1: MCB tổng hoặc MCCB tổng
- Hàng 2: RCCB 30mA (nếu dùng kiểu RCCB + MCB nhánh) hoặc aptomat nhánh RCBO
- Hàng 3 trở xuống: MCB nhánh theo từng mạch: chiếu sáng T1, ổ cắm T1, máy lạnh P1, chiếu sáng T2, ổ cắm T2, máy lạnh P2, bếp, bình nước nóng, bơm nước, dự phòng
Số lượng aptomat nhánh cần thiết
| Loại nhà | Số MCB/RCBO nhánh tối thiểu |
|---|---|
| Căn hộ 1 phòng ngủ (50m²) | 4–6 cái |
| Căn hộ 2 phòng ngủ (70–80m²) | 8–10 cái |
| Nhà phố 2 tầng (4 phòng ngủ) | 12–16 cái |
| Nhà phố 3 tầng (6 phòng + kinh doanh T1) | 18–24 cái |
Tính chọn lọc aptomat nhánh
Nguyên tắc quan trọng: dòng In của aptomat nhánh phải nhỏ hơn In của aptomat tổng. Thông thường tỷ lệ ≥ 3:1 để đảm bảo selectivity. Ví dụ: aptomat tổng 63A, aptomat nhánh tối đa 20A — khi mạch nhánh bị ngắn mạch, MCB 20A cắt trước khi MCCB 63A có cơ hội cắt.
Nguyên tắc phân nhóm mạch nhánh hợp lý
- Tách riêng mạch chiếu sáng và mạch ổ cắm để khi 1 nhảy, phòng vẫn có đèn hoặc ổ cắm.
- Máy lạnh, bình nước nóng, bơm nước — mỗi cái 1 mạch riêng.
- Bếp điện, lò nướng, lò vi sóng — mạch riêng 25A vì tải lớn.
- Phòng tắm — RCBO 30mA riêng vì môi trường ẩm nguy hiểm.
- Sân, cổng ngoài trời — RCBO 30mA riêng.