Aptomat tổng là gì?
Aptomat tổng (Main Circuit Breaker hay Main Incoming Breaker) là CB đặt ở đầu vào tủ điện, nhận điện trực tiếp từ đồng hồ điện (kWh meter) hoặc từ máy biến áp, bảo vệ toàn bộ mạch điện phía sau. Khi aptomat tổng ngắt, toàn bộ tủ điện mất điện.
Aptomat tổng là thiết bị bảo vệ đầu tiên và quan trọng nhất trong hệ thống điện — phải có khả năng cắt tổng dòng của tất cả nhánh cộng lại và chịu được dòng ngắn mạch tại điểm đấu nối.
Chọn loại aptomat tổng theo quy mô
| Quy mô | Loại aptomat tổng | Dòng điển hình |
|---|---|---|
| Căn hộ chung cư | MCB 1P hoặc 2P | 32–63A (1 pha) |
| Nhà phố 2–3 tầng | MCB 2P hoặc MCCB 1P | 63–100A |
| Nhà phố có điều hòa nhiều phòng | MCCB 1P hoặc 3P | 100–160A |
| Hộ kinh doanh, nhà hàng | MCCB 3P | 100–250A |
| Nhà xưởng vừa (3 pha) | MCCB 3P hoặc ACB 3P | 250–630A |
| Nhà xưởng lớn, tòa nhà | ACB 3P hoặc 4P | 630A–4000A |
Nguyên tắc chọn dòng aptomat tổng
Aptomat tổng phải đáp ứng 2 điều kiện:
- Dòng định mức ≥ tổng dòng tải: I_tổng = ΣI_nhánh × hệ số đồng thời (0,6–0,8 với nhà ở). Aptomat tổng chọn bằng hoặc lớn hơn I_tổng × 1,1.
- Icu ≥ dòng ngắn mạch tại điểm đấu nối: Dòng ngắn mạch tại đồng hồ điện ở đô thị Việt Nam thường 6–20kA. Tại nhà phố: MCB 10kA đủ dùng. Gần trạm biến áp 500kVA+: cần MCCB Icu ≥ 25kA.
Aptomat tổng trong tủ điện nhà phố — ví dụ thực tế
Nhà phố 3 tầng, 1 pha 220V, hệ số đồng thời 0,7:
- Tầng 1: 2 phòng × MCB 20A + bếp MCB 25A = 65A
- Tầng 2: 2 phòng × MCB 20A + máy lạnh MCB 20A = 60A
- Tầng 3: 1 phòng MCB 20A + mái sân thượng MCB 16A = 36A
- Tổng danh nghĩa: 161A × 0,7 = ~113A
- Aptomat tổng: MCCB 1P 125A hoặc 160A, Icu ≥ 25kA
Phối hợp bảo vệ giữa aptomat tổng và aptomat nhánh
Để tính chọn lọc (selectivity): khi một nhánh ngắn mạch, chỉ aptomat nhánh đó nhảy, aptomat tổng không nhảy. Điều kiện: aptomat nhánh phải cắt nhanh hơn và ở dòng thấp hơn aptomat tổng. Thông thường:
- Aptomat nhánh: In ≤ 0,3–0,4 × In tổng
- Sử dụng bảng selectivity của nhà sản xuất để kiểm tra tính chọn lọc đầy đủ.