Vì sao điện gây cháy nổ?
Cháy do điện xảy ra khi dây dẫn hoặc thiết bị phát nhiệt quá mức làm nóng vật liệu xung quanh đến nhiệt độ bắt cháy, hoặc khi tia lửa điện bén vào vật liệu dễ cháy. Đây là một trong những nguyên nhân hỏa hoạn phổ biến nhất trong nhà ở và nhà xưởng.
Bốn nguyên nhân cháy nổ điện thường gặp
- Quá tải: nối quá nhiều thiết bị công suất lớn vào một mạch, dòng vượt khả năng tải của dây làm dây nóng lên, lâu ngày lão hóa cách điện và bốc cháy.
- Chập mạch (ngắn mạch): dây nóng và dây nguội chạm nhau, dòng tăng vọt sinh tia lửa và nhiệt lượng lớn.
- Tiếp xúc kém: mối nối lỏng, ổ cắm rơ làm điện trở tiếp xúc tăng, phát nhiệt cục bộ tại điểm nối — nguyên nhân âm thầm và rất nguy hiểm.
- Rò điện: cách điện hỏng làm dòng rò qua vật liệu, lâu ngày gây nóng và phát hồ quang.
Cách phòng tránh cháy nổ do điện
- Chọn dây dẫn đúng tiết diện theo công suất; không dùng dây quá nhỏ cho thiết bị công suất lớn.
- Lắp aptomat (MCB/MCCB) bảo vệ quá tải và ngắn mạch cho từng nhánh; lắp RCBO để bảo vệ thêm dòng rò.
- Không cắm nhiều thiết bị công suất lớn (bếp, bình nóng lạnh, điều hòa) vào cùng một ổ cắm hay ổ chia.
- Siết chặt các mối nối, dùng ổ cắm chất lượng, thay ổ cắm rơ lỏng.
- Thay dây điện cũ, lão hóa, nứt vỏ cách điện; kiểm tra hệ thống điện định kỳ.
- Rút phích các thiết bị sinh nhiệt khi không dùng và khi đi ra ngoài.
Vai trò của aptomat và RCBO
Aptomat ngắt mạch khi dòng vượt ngưỡng (quá tải) hoặc tăng đột ngột (ngắn mạch), giúp ngăn dây nóng chảy gây cháy. RCBO kết hợp thêm chức năng phát hiện dòng rò, vừa chống giật vừa giảm nguy cơ cháy do rò điện. Tuy nhiên thiết bị phải được chọn đúng dòng định mức và đúng tiết diện dây thì mới bảo vệ hiệu quả.
Xử lý khi xảy ra cháy do điện
- Bước 1: nếu an toàn, lập tức cắt nguồn điện tổng để loại bỏ nguồn gây cháy và nguy cơ điện giật.
- Bước 2: dùng bình chữa cháy phù hợp với đám cháy thiết bị điện (bình bột, bình khí CO2); không dùng nước hoặc bình nước khi chưa chắc chắn đã cắt điện.
- Bước 3: nếu đám cháy lớn, không cố dập, hãy thoát hiểm và gọi cứu hỏa 114.
Việc lắp đặt hệ thống điện và thiết bị bảo vệ chống cháy phải do thợ điện có chuyên môn thực hiện đúng tiêu chuẩn.