An toàn điện là gì?
An toàn điện là tập hợp các biện pháp kỹ thuật và tổ chức nhằm bảo vệ con người, thiết bị và công trình khỏi những tác hại do dòng điện gây ra. Vì điện liên quan trực tiếp đến tính mạng con người, đây là lĩnh vực được điều chỉnh chặt chẽ bởi hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn như TCVN 7447 (tương đương IEC 60364), QCVN của Bộ Công Thương và Thông tư 32/2014/TT-BCT về an toàn điện.
Ba nhóm mối nguy chính từ điện
Người làm việc và sử dụng điện phải nhận diện đủ ba nhóm nguy cơ:
- Điện giật: dòng điện đi qua cơ thể gây co cơ, ngừng thở, rung tim. Đây là nguy cơ phổ biến và gây tử vong nhiều nhất.
- Hồ quang điện (arc flash): tia lửa hồ quang khi ngắn mạch hoặc đóng cắt sai có thể đạt nhiệt độ rất cao, gây bỏng nặng và mù lòa dù người không chạm trực tiếp vào dây.
- Cháy nổ do điện: quá tải, chập mạch, tiếp xúc kém làm nóng dây dẫn, gây hỏa hoạn.
Vì sao điện giật nguy hiểm?
Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào cường độ dòng điện qua cơ thể, đường đi của dòng và thời gian tiếp xúc. Chỉ cần dòng khoảng 10mA đã có thể khiến cơ tay co cứng không buông được vật mang điện, và dòng >30mA đã đe dọa hô hấp. Điện áp dân dụng 220V hoàn toàn có khả năng gây chết người trong điều kiện ẩm ướt.
Các nguyên tắc an toàn điện cơ bản
- Luôn coi mọi dây dẫn là đang mang điện cho đến khi đã kiểm tra chắc chắn hết điện.
- Cắt nguồn (ngắt aptomat) trước khi sửa chữa, không làm việc trên thiết bị còn điện.
- Hệ thống điện phải có dây nối đất bảo vệ và thiết bị chống dòng rò (RCD/RCBO).
- Không dùng tay ướt chạm thiết bị điện, không đặt thiết bị điện gần nước.
- Sử dụng dây dẫn, ổ cắm đúng tiết diện, tránh quá tải.
Vai trò của nối đất và thiết bị bảo vệ
Hai lớp bảo vệ then chốt là nối đất bảo vệ và thiết bị chống dòng rò. Khi vỏ kim loại của thiết bị bị rò điện, dây nối đất tạo đường thoát dòng và giúp aptomat chống giật (RCD/RCBO) phát hiện chênh lệch dòng để ngắt mạch trong vài chục phần nghìn giây, trước khi dòng kịp gây hại cho người.
Khi nào cần thuê thợ có chứng chỉ?
Người dùng có thể tự thay bóng đèn, kiểm tra ổ cắm khi đã cắt điện. Tuy nhiên, mọi công việc đấu nối tủ điện, lắp đặt mới, sửa chữa đường dây hoặc làm việc với điện áp cao bắt buộc phải do thợ điện được đào tạo và có chứng chỉ an toàn điện thực hiện. Tự ý làm việc nguy hiểm với điện là nguyên nhân hàng đầu của tai nạn chết người.