Nguyên tắc sơ cứu điện giật — Ưu tiên số một: ngắt nguồn điện
Sai lầm chết người phổ biến nhất: người cứu lao vào kéo nạn nhân ra bằng tay trần → cả hai bị điện giật. Dòng điện 100mA qua tim đủ gây rung thất (ventricular fibrillation) và tử vong. Người cứu bị điện giật sẽ không thể giúp nạn nhân và tạo thêm nạn nhân thứ hai.
Bước 1 — Ngắt nguồn điện ngay lập tức
Thực hiện theo thứ tự ưu tiên sau:
- Cúp CB/aptomat tại tủ điện — nhanh nhất và an toàn nhất. Biết vị trí CB chính trong nhà là điều mọi người cần biết trước khi xảy ra tai nạn
- Rút phích cắm nếu thiết bị gây điện giật có phích cắm gần đó và có thể rút an toàn
- Dùng vật cách điện gạt nạn nhân ra: ghế gỗ khô, cây gỗ khô, dây thừng khô, áo không ướt — gạt dây điện hoặc thiết bị ra khỏi người nạn nhân, hoặc gạt nạn nhân ra xa
Tuyệt đối không: chạm tay trần vào người nạn nhân khi chưa ngắt điện, dùng vật ướt hoặc kim loại, đứng ở vũng nước khi tiếp cận.
Bước 2 — Đánh giá tình trạng nạn nhân
Sau khi ngắt điện an toàn, tiếp cận nạn nhân và đánh giá nhanh:
- Có phản ứng không? Gọi to tên, lay nhẹ vai — nếu không phản ứng: bắt đầu quy trình cấp cứu ngay
- Có thở không? Quan sát ngực lên xuống, đặt má gần miệng cảm nhận hơi thở trong 5–10 giây
- Có mạch không? Bắt mạch cổ (động mạch cảnh) 5–10 giây — nếu không chắc chắn có mạch → thực hiện CPR
Bước 3 — Gọi 115 ngay
Song song với đánh giá nạn nhân, nhờ người khác gọi 115 (hoặc 113, 114). Nói rõ: “Có người bị điện giật tại địa chỉ [..], bất tỉnh/không thở, cần xe cấp cứu ngay.” Điện giật có thể gây tổn thương tim ngay cả khi nạn nhân tỉnh lại ban đầu — mọi trường hợp điện giật cần được kiểm tra y tế.
Bước 4 — CPR nếu nạn nhân không thở hoặc ngừng tim
CPR (Hồi sinh tim phổi — Cardiopulmonary Resuscitation) cho người lớn:
- Đặt nạn nhân nằm ngửa trên mặt phẳng cứng
- Quỳ bên cạnh nạn nhân, đặt hai bàn tay chồng lên nhau giữa ngực (phần dưới xương ức)
- Ép ngực thẳng tay, sâu 5–6cm, tốc độ 100–120 lần/phút (nhịp bài hát “Staying Alive” của Bee Gees)
- Sau 30 lần ép tim: 2 lần thổi ngạt (nếu được đào tạo và đủ điều kiện). Nếu không biết thổi ngạt: chỉ ép tim liên tục vẫn hiệu quả hơn không làm gì
- Tiếp tục cho đến khi xe cấp cứu đến hoặc nạn nhân hồi phục và tự thở
Nếu có AED (máy khử rung tim tự động — thường đặt ở trung tâm thương mại, sân bay, trường học): bật lên và làm theo hướng dẫn giọng nói của máy.
Bước 5 — Chăm sóc khi nạn nhân tỉnh lại
- Giữ nạn nhân nằm yên, không cho đứng dậy vội — có thể choáng váng, tụt huyết áp
- Đặt ở tư thế hồi phục (nằm nghiêng) nếu nạn nhân bất tỉnh nhưng thở được
- Giữ ấm, không để gió lạnh thổi trực tiếp
- Không cho uống nước hoặc ăn gì khi chưa hoàn toàn tỉnh táo
- Theo dõi liên tục cho đến khi xe cấp cứu đến — điện giật có thể gây rối loạn nhịp tim trễ sau vài giờ
Phòng ngừa điện giật
- Lắp RCCB (CB chống giật) 30mA tại tất cả ổ cắm và đường điện có người tiếp xúc
- Không dùng thiết bị điện tay ướt, gần nước
- Kiểm tra dây điện và thiết bị định kỳ — dây sờn vỏ, ổ cắm lỏng → thay ngay
- Đặt che chắn ổ cắm (nắp bảo vệ) khi có trẻ nhỏ trong nhà
- Học vị trí CB tổng trong nhà và cách ngắt điện khẩn cấp