ELCB và RCCB đều bảo vệ dòng rò — nhưng khác nhau về nguyên lý
Đây là sự nhầm lẫn phổ biến vì cả hai cùng gọi là “aptomat chống giật”. Thực tế, ELCB và RCCB là hai thế hệ thiết bị khác nhau:
- ELCB (Earth Leakage CB) kiểu điện áp: thế hệ cũ, đo điện áp giữa vỏ thiết bị và đất, cắt khi U_earth > ngưỡng (~50V). Phụ thuộc hoàn toàn vào dây nối đất PE.
- RCCB (Residual Current CB): thế hệ hiện đại theo IEC 61008, đo dòng vi sai giữa L và N, cắt khi I_rò > 30mA. Hoạt động độc lập với dây nối đất.
Bảng so sánh ELCB (điện áp) vs RCCB
| Tiêu chí | ELCB (kiểu điện áp) | RCCB |
|---|---|---|
| Tiêu chuẩn | BS 4293 (Anh, cũ), không trong IEC 60364 mới | IEC 61008 — tiêu chuẩn hiện hành |
| Nguyên lý đo | Điện áp vỏ–đất | Dòng vi sai L–N |
| Số đầu dây | 3 (L, N + dây PE riêng về ELCB) | 2 (L, N qua thiết bị) |
| Phụ thuộc PE | Có — PE hỏng = không bảo vệ | Không |
| Bảo vệ nhiều thiết bị song song | Kém — dòng rò phân tán, điện áp thấp | Tốt — đo tổng dòng rò |
| Nhảy giả | Thường hơn (điện áp nền) | Ít hơn khi dùng đúng Type |
| Tình trạng hiện tại | Không sản xuất mới; gặp trong công trình cũ | Thiết bị tiêu chuẩn, phổ biến |
Lưu ý: “ELCB dòng điện” = RCCB
Nhiều tài liệu và nhà cung cấp tại Việt Nam vẫn gọi RCCB là “ELCB” theo thói quen cũ. Sản phẩm thực tế là RCCB theo IEC 61008 nhưng đóng gói ghi “ELCB”. Kiểm tra:
- Có 2 đầu dây (L và N) — đây là RCCB (ELCB dòng).
- Có 3 đầu dây kèm đầu PE riêng vào thân thiết bị — đây là ELCB điện áp cũ.
Nên chọn RCCB hay ELCB khi mua mới?
Câu trả lời rõ ràng: luôn chọn RCCB (hoặc RCBO) cho lắp đặt mới. ELCB điện áp không còn được khuyến nghị bởi IEC 60364, TCVN 7447 và các kỹ sư điện có kinh nghiệm. Nếu công trình cũ còn ELCB điện áp, lên kế hoạch thay thế khi có điều kiện sửa chữa điện.