Vì sao tiếp điểm contactor bị hư hỏng?
Tiếp điểm chính của contactor mang toàn bộ dòng tải và đóng cắt khi có dòng chạy qua. Mỗi lần đóng/cắt đều phát sinh hồ quang điện tại bề mặt tiếp xúc. Hồ quang sinh nhiệt rất cao làm nóng chảy, oxy hóa và bào mòn lớp bạc trên tiếp điểm. Theo thời gian tiếp điểm bị rỗ, sần, đen hoặc nặng hơn là dính (hàn) lại với nhau.
Các nguyên nhân chính
- Hồ quang khi đóng cắt motor: motor có dòng khởi động lớn (5-7 lần) và tính cảm kháng cao, hồ quang khi cắt rất mạnh, ăn mòn tiếp điểm.
- Quá tải kéo dài: dòng vượt định mức làm tiếp điểm nóng liên tục, oxy hóa nhanh.
- Tần suất đóng cắt cao: ứng dụng nhấp (jogging), đảo chiều, bơm chạy liên tục làm số lần đóng cắt vượt tuổi thọ cơ-điện thiết kế.
- Sụt áp gây hút nhả: contactor đóng nhả liên tục tạo hàng loạt hồ quang nhỏ phá tiếp điểm cực nhanh.
- Đóng cắt khi có sự cố: đóng vào ngắn mạch, hoặc contactor chọn thiếu dòng AC-3 so với tải.
- Lực ép tiếp điểm yếu: lò xo tiếp điểm yếu làm điện trở tiếp xúc tăng, sinh nhiệt.
Dấu hiệu nhận biết tiếp điểm hỏng
- Đầu cốt và thân contactor nóng bất thường, đổi màu, có mùi khét.
- Motor chạy yếu, rung, kêu do mất pha vì một tiếp điểm tiếp xúc kém.
- Điện áp ra ở một pha thấp hơn hẳn hai pha còn lại.
- Đo điện trở tiếp xúc (khi đóng) tăng cao so với gần như 0 của tiếp điểm tốt.
- Tiếp điểm nhìn thấy rỗ sâu, cháy đen, biến dạng hoặc dính không nhả.
Khi nào nên thay tiếp điểm hoặc contactor?
Tiếp điểm bị xám đen nhẹ là bình thường, không nên giũa hay đánh giấy nhám vì sẽ làm mất lớp bạc và mau hỏng hơn. Cần thay khi:
- Tiếp điểm rỗ sâu, mất nhiều vật liệu, bề mặt lồi lõm rõ.
- Tiếp điểm bị dính/hàn cứng, không nhả khi cắt coil — đây là tình trạng nguy hiểm vì motor không dừng được.
- Mất pha do một tiếp điểm không tiếp xúc, gây nóng và rung motor.
- Điện trở tiếp xúc cao gây phát nhiệt dù đã siết chặt đầu cốt.
Một số dòng contactor lớn cho phép thay riêng khối tiếp điểm; loại nhỏ thì thay nguyên cái. Khi thay, hãy kiểm tra lại nguyên nhân gốc (chọn đủ dòng AC-3, khắc phục sụt áp, hút nhả) để contactor mới không hỏng lại nhanh.