Hai thông số quyết định khi chọn contactor
Chọn contactor (khởi động từ) không chỉ nhìn vào “dòng Ampe” in trên thân. Hai yếu tố quyết định là loại tải (category AC) và dòng làm việc thực tế. Cùng một contactor 18A có thể đóng tải trở tới 25A (AC-1) nhưng chỉ kéo được motor khoảng 7.5kW (AC-3) vì motor có dòng khởi động lớn và đóng cắt nặng nề hơn nhiều.
Phân biệt cấp sử dụng AC-1 và AC-3
- AC-1: tải thuần trở hoặc ít cảm kháng (lò sấy, điện trở, đèn sợi đốt, tụ bù tải nhẹ). Hệ số công suất cao, dòng đóng cắt gần bằng dòng làm việc nên contactor cho dòng AC-1 cao.
- AC-3: motor lồng sóc khởi động và cắt khi đang chạy (bơm, quạt, băng tải, máy nén). Dòng khởi động gấp 5-7 lần, đóng cắt khắc nghiệt nên dòng AC-3 luôn thấp hơn dòng AC-1 trên cùng thân máy. Chọn motor phải dùng dòng AC-3.
- AC-4: đảo chiều, nhấp (jogging) liên tục — khắc nghiệt nhất, dòng cho phép còn thấp hơn AC-3.
Bảng tra nhanh contactor theo công suất motor 3 pha 380/400V (AC-3)
| Công suất motor | Dòng định mức xấp xỉ | Dòng AC-3 contactor nên chọn |
|---|---|---|
| 2.2 kW | ~5 A | ≥ 9 A |
| 3.0 kW | ~6.5 A | ≥ 9 A |
| 4.0 kW | ~8.5 A | ≥ 12 A |
| 5.5 kW | ~11.5 A | ≥ 18 A |
| 7.5 kW | ~15.5 A | ≥ 18-25 A |
| 11 kW | ~22 A | ≥ 25-32 A |
| 15 kW | ~30 A | ≥ 38-40 A |
| 22 kW | ~43 A | ≥ 50 A |
| 30 kW | ~57 A | ≥ 65 A |
Giá trị mang tính tham khảo; luôn đối chiếu dòng định mức ghi trên nhãn motor và catalog AC-3 của hãng.
Chọn điện áp cuộn hút (coil voltage)
Điện áp cuộn hút phải khớp với mạch điều khiển:
- 220-240VAC: phổ biến nhất cho tủ điện dân dụng và công nghiệp nhỏ, lấy 1 pha 220V làm mạch điều khiển.
- 24VDC / 24VAC: dùng khi điều khiển bằng PLC, mạch an toàn, hoặc môi trường yêu cầu điện áp thấp.
- 380VAC: ít dùng, chỉ khi mạch điều khiển lấy điện áp dây.
Mã coil thường ghi rõ trên thân, ví dụ đuôi mã chỉ điện áp cuộn. Cấp sai điện áp coil là nguyên nhân hàng đầu khiến contactor không hút hoặc cháy cuộn.
Các yếu tố chọn thêm
- Số tiếp điểm phụ NO/NC: cần đủ cho mạch tự giữ, đèn báo, khóa chéo (đảo chiều, sao-tam giác). Thiếu thì lắp thêm khối tiếp điểm phụ.
- Phối hợp với relay nhiệt và MPCB: contactor đi cùng relay nhiệt chỉnh đúng dòng motor, hoặc dùng MPCB bảo vệ ngắn mạch + quá tải.
- Tần suất đóng cắt: đóng cắt dày (jogging, đảo chiều) nên chọn dư dòng theo AC-4.
- Điều kiện môi trường: nhiệt độ cao, tủ kín cần derating (giảm dòng cho phép).