Quyết định mức nguy hiểm là dòng điện, không phải điện áp
Nhiều người lầm tưởng điện áp cao mới nguy hiểm, nhưng yếu tố gây hại trực tiếp là cường độ dòng điện qua cơ thể và thời gian tiếp xúc. Theo định luật Ohm, dòng phụ thuộc điện áp và điện trở cơ thể. Điện trở người dao động từ vài nghìn ôm khi da khô đến chỉ còn vài trăm ôm khi da ẩm ướt, nên cùng một điện áp có thể nguy hiểm hơn nhiều khi cơ thể ẩm.
Bảng ngưỡng dòng điện xoay chiều qua người (50/60Hz)
| Dòng điện | Tác động lên cơ thể |
|---|---|
| ~0,5–1mA | Ngưỡng cảm nhận, bắt đầu thấy tê nhẹ |
| ~5mA | Giật mạnh, khó chịu nhưng còn tự rút tay ra được |
| ~10–15mA | Co cơ mạnh, tay nắm cứng không buông được vật mang điện (ngưỡng “không thả ra được”) |
| >30mA | Co cơ hô hấp, có thể ngạt thở nếu kéo dài — ngưỡng nguy hiểm |
| >50mA | Nguy cơ rung tâm thất, rối loạn nhịp tim |
| >100mA kéo dài | Rung tâm thất, có thể gây tử vong |
Các con số trên mang tính tham khảo theo IEC 60479; ngưỡng thực tế thay đổi theo đường đi của dòng, tần số, thể trạng và thời gian.
Vì sao đường đi của dòng quan trọng?
Dòng điện đi theo đường tay này sang tay kia hoặc tay sang chân, đi ngang qua tim, là nguy hiểm nhất vì có thể gây rung tâm thất. Đây là lý do nhiều quy tắc an toàn khuyến cáo thao tác bằng một tay khi buộc phải làm gần phần mang điện.
Vì sao RCD chống giật đặt ngưỡng 30mA?
Aptomat chống giật (RCD/RCBO) bảo vệ con người thường có dòng tác động định mức 30mA. Lý do là dưới ngưỡng này, nếu thiết bị ngắt đủ nhanh (trong vài chục phần nghìn giây), dòng rò chưa kịp gây rung tim. Với mục đích chỉ chống cháy do rò điện (không nhằm bảo vệ người trực tiếp), người ta dùng RCD 100–300mA.
Lưu ý quan trọng
RCD 30mA giúp giảm rủi ro nhưng không phải bảo đảm tuyệt đối không bị giật — nó chỉ rút ngắn thời gian dòng đi qua người. Tuyệt đối không vì có RCD mà chủ quan chạm vào dây mang điện. Mọi sửa chữa vẫn phải cắt nguồn trước.