Vì sao dùng biến trở/analog để điều khiển tốc độ?
Bên cạnh đặt tần số bằng bàn phím, biến tần cho phép điều chỉnh tốc độ liên tục bằng tín hiệu analog từ bên ngoài. Cách này tiện cho việc chỉnh tay nhanh (biến trở) hoặc tự động theo cảm biến, PLC (tín hiệu 0–10V, 4–20mA), ví dụ điều khiển bơm theo áp suất.
Cảnh báo an toàn
Đấu chân điều khiển cũng phải làm khi đã cắt nguồn và chờ tụ DC bus xả hết. Dù mạch điều khiển điện áp thấp, việc thao tác gần đầu cốt mạch lực vẫn nguy hiểm khi tụ chưa xả.
1. Điều khiển bằng biến trở
Biến trở (thường 1–10kΩ tùy hãng) đấu ba chân vào cụm tín hiệu của biến tần:
- Chân nguồn +10V của biến tần nối vào một đầu biến trở.
- Con chạy (wiper) nối vào ngõ vào analog AI (có hãng ghi VI, AVI, FIV…).
- Đầu còn lại nối về GND (chân chung tín hiệu).
Khi xoay biến trở, điện áp tại con chạy thay đổi từ 0 đến 10V, biến tần quy đổi thành tần số đặt tương ứng.
2. Điều khiển bằng tín hiệu analog 0–10V
Tín hiệu điện áp 0–10V từ PLC hoặc bộ điều khiển đưa vào chân AI và GND. 0V tương ứng tần số tối thiểu, 10V tương ứng tần số tối đa (có thể cài lại tỉ lệ bằng tham số bias/gain).
3. Điều khiển bằng tín hiệu dòng 4–20mA
Tín hiệu dòng 4–20mA phổ biến với cảm biến công nghiệp (áp suất, lưu lượng) vì chống nhiễu tốt và phát hiện đứt dây (dưới 4mA là lỗi). Đưa vào chân ngõ vào dòng (thường có jumper/tham số chọn chế độ dòng). 4mA ứng tần số nhỏ nhất, 20mA ứng tần số lớn nhất.
Bảng so sánh các kiểu tín hiệu đặt tần số
| Kiểu tín hiệu | Đặc điểm | Ứng dụng |
|---|---|---|
| Biến trở | Chỉnh tay đơn giản, rẻ | Chỉnh tốc độ thủ công tại chỗ |
| 0–10V | Dễ dùng với PLC, nhạy nhiễu hơn dòng | Điều khiển từ PLC, khoảng cách ngắn |
| 4–20mA | Chống nhiễu tốt, phát hiện đứt dây | Cảm biến áp suất/lưu lượng, khoảng cách xa |
4. Cài tham số nguồn đặt tần số
Đấu dây mới chỉ là một nửa: phải vào tham số nguồn đặt tần số (frequency reference) và chọn đúng chế độ analog (điện áp hoặc dòng) tương ứng. Nếu để mặc định đặt tần số từ bàn phím, biến tần sẽ không phản ứng với biến trở. Một số hãng cần đặt thêm jumper chọn chế độ V hay mA.
Khắc phục sự cố thường gặp
- Xoay biến trở không đổi tần số: kiểm tra tham số nguồn đặt tần số đang để analog chưa, dây con chạy có đúng chân AI không.
- Tần số nhảy loạn: do nhiễu, dùng cáp có vỏ chống nhiễu, đi tách cáp động lực, nối đất vỏ đúng cách.
- Tín hiệu 4–20mA không nhận: kiểm tra jumper/tham số đã chuyển sang chế độ dòng chưa.