Hai phần của một mạch contactor: động lực và điều khiển
Một mạch điều khiển motor bằng contactor luôn gồm hai phần:
- Mạch động lực: 3 pha L1-L2-L3 vào 3 tiếp điểm chính của contactor (1/3/5), ra ở (2/4/6) qua relay nhiệt rồi vào động cơ. Phần này mang dòng lớn.
- Mạch điều khiển: dòng nhỏ cấp cho cuộn hút (coil) ở chân A1-A2, gồm nút Stop, nút Start, tiếp điểm duy trì và tiếp điểm relay nhiệt.
Ý nghĩa các chân trên contactor
- A1, A2: hai đầu cuộn hút. Cấp đúng điện áp coil (ví dụ 220VAC) vào đây thì contactor đóng.
- 1-2, 3-4, 5-6: ba cặp tiếp điểm chính (động lực) thường mở (NO), đóng khi coil hút.
- Tiếp điểm phụ NO (13-14): thường mở, dùng làm tiếp điểm tự giữ và đèn báo chạy.
- Tiếp điểm phụ NC (21-22): thường đóng, dùng cho khóa chéo, đèn báo dừng.
Sơ đồ mạch tự giữ (mô tả bằng text)
Mạch điều khiển 1 pha 220V đi theo thứ tự từ dây pha (L) qua các phần tử nối tiếp rồi về trung tính (N):
- (1) Dây pha L → vào một đầu nút Stop (NC).
- (2) Đầu kia nút Stop → vào một đầu nút Start (NO).
- (3) Đầu kia nút Start → nối tới chân A1 của coil.
- (4) Chân A2 → qua tiếp điểm relay nhiệt (95-96, NC) → về trung tính N.
- (5) Tiếp điểm tự giữ: lấy một tiếp điểm phụ NO (13-14) của chính contactor đấu song song với nút Start.
Nguyên lý: ấn Start, dòng qua Start cấp vào A1, contactor hút; tiếp điểm phụ 13-14 đóng theo, tự cấp dòng vòng qua nó nên khi nhả Start contactor vẫn duy trì. Ấn Stop cắt dòng coil, contactor nhả, dừng motor. Khi quá tải, relay nhiệt mở tiếp điểm 95-96 cũng cắt coil để bảo vệ.
Bảng tóm tắt đấu dây mạch điều khiển
| Đoạn | Từ | Đến |
|---|---|---|
| 1 | Pha L | Stop (chân vào) |
| 2 | Stop (chân ra) | Start (chân vào) + tiếp điểm 13 |
| 3 | Start (chân ra) + tiếp điểm 14 | A1 (coil) |
| 4 | A2 (coil) | Relay nhiệt 95 |
| 5 | Relay nhiệt 96 | Trung tính N |
Lưu ý an toàn khi đấu
- Cắt nguồn hoàn toàn trước khi đấu; kiểm tra hết điện bằng bút thử.
- Đấu relay nhiệt nối tiếp giữa contactor và motor ở mạch động lực; tiếp điểm NC của nó nằm trong mạch điều khiển.
- Siết chặt đầu cốt, đúng tiết diện dây điều khiển để tránh sụt áp gây hút nhả.
- Kiểm tra điện áp coil khớp nguồn điều khiển trước khi đóng điện.