Tiêu chí 1 — Công suất kVA cần thiết
Đây là tiêu chí quan trọng nhất. Tính công suất theo phương pháp: tổng tải (kW) × hệ số đồng thời / PF tải × 1,25 (dự phòng). Xem chi tiết tại bài Cách tính công suất máy phát điện.
Công suất tiêu chuẩn phổ biến: 10, 15, 20, 30, 40, 50, 75, 100, 125, 150, 200, 250, 300, 400, 500, 750, 1.000, 1.500, 2.000 kVA.
Tiêu chí 2 — 1 pha hay 3 pha?
- Máy phát 1 pha (single-phase): thường là máy xăng nhỏ ≤10 kVA, cho nhà ở và cửa hàng nhỏ chỉ có tải 1 pha 220V.
- Máy phát 3 pha (three-phase): từ 10 kVA trở lên, xuất 380V (pha-pha) / 220V (pha-trung tính). Dùng cho tòa nhà, nhà xưởng có cả tải 1 pha và 3 pha (động cơ 3 pha, máy điều hòa trung tâm).
Nếu có bất kỳ tải 3 pha nào (động cơ 3 pha, máy nén khí 3 pha) → bắt buộc chọn máy phát 3 pha.
Tiêu chí 3 — Nhiên liệu: diesel, xăng hay gas?
- Diesel: chạy liên tục, công suất lớn, tiết kiệm nhiên liệu. Phù hợp >10 kVA, dùng thường xuyên.
- Xăng: nhỏ gọn, di động, ≤10 kVA. Phù hợp gia đình, công trình nhỏ, dùng không thường xuyên.
- Gas (LPG/CNG): khí thải sạch hơn diesel, phù hợp khu vực có mạng gas. Cần van điều áp và đường ống gas chuẩn.
Tiêu chí 4 — Kiểu lắp đặt
- Open type (hở): lắp trong phòng máy cách âm. Rẻ hơn, dễ bảo dưỡng, tản nhiệt tốt. Tiếng ồn 85–105 dB(A).
- Canopy (vỏ chống ồn): lắp ngoài trời hoặc nơi yêu cầu tiếng ồn thấp. Tiếng ồn 65–75 dB(A). Giá cao hơn 20–40%.
- Container genset: dùng cho dự án lớn, di chuyển thường xuyên, lắp đặt nhanh.
- Trailer genset: máy phát trên xe kéo, chuyên cho sự kiện và công trình.
Tiêu chí 5 — Mức tiếng ồn chấp nhận được
| Mức ồn (dB(A) tại 7m) | Tương đương | Phù hợp với |
|---|---|---|
| < 65 dB(A) | Giọng nói thông thường | Khu dân cư, bệnh viện, khách sạn |
| 65 – 75 dB(A) | Máy hút bụi | Văn phòng, trung tâm thương mại (canopy) |
| 75 – 85 dB(A) | Máy cắt cỏ | Nhà xưởng, phòng máy cách âm tốt |
| > 85 dB(A) | Tiếng ồn công nghiệp | Phòng máy cách âm, khu công nghiệp |
QCVN 26:2010/BTNMT quy định tiếng ồn tối đa ban ngày 70 dB(A) tại khu dân cư. Máy phát cần phòng cách âm hoặc dạng canopy tiếng ồn thấp để tuân thủ.
Tiêu chí 6 — Thương hiệu động cơ và đầu phát
| Thương hiệu động cơ | Xuất xứ | Đặc điểm | Phân khúc |
|---|---|---|---|
| Cummins | Mỹ | Bền, phụ tùng dễ tìm, hỗ trợ kỹ thuật tốt | Trung-cao cấp |
| Perkins | Anh (Caterpillar) | Phổ biến nhất VN, cân bằng chất lượng-giá | Trung cấp |
| Mitsubishi | Nhật | Bền, tiết kiệm dầu, phụ tùng chính hãng | Trung-cao cấp |
| Doosan | Hàn Quốc | Công suất lớn 100–2.000 kVA | Trung cấp |
| Yanmar/Kubota | Nhật | Máy nhỏ 5–60 kVA, rất bền | Trung cấp |
| Yamaha | Nhật | Máy xăng/inverter gia đình | Phổ thông-trung cấp |
| Honda | Nhật | Máy xăng/inverter gia đình, tin cậy cao | Phổ thông-trung cấp |
Đầu phát (alternator) uy tín: Stamford, Leroy Somer, Mecc Alte, Marathon. Tránh mua máy không rõ thương hiệu đầu phát.
Tiêu chí 7 — Hệ thống ATS và điều khiển
- AMF (Auto Main Failure): bảng điều khiển tự khởi động máy phát khi phát hiện mất điện lưới, kết hợp với ATS chuyển nguồn sang máy phát. Cần thiết cho tòa nhà, bệnh viện, data center.
- ATS (Automatic Transfer Switch): thiết bị chuyển tải từ lưới sang máy phát và ngược lại, tự động sau khi máy phát ổn định (10–30 giây). Xem chi tiết tại bài ATS là gì?
- Bảng điều khiển thông minh: ComAp, Deep Sea, Deif — cho phép giám sát từ xa, nhật ký sự cố, điều khiển song song nhiều máy.