Cấu trúc tủ điện gia đình
Tủ điện gia đình (tủ phân phối nhánh, DB) là nơi nhận nguồn vào và phân chia ra các nhánh trong nhà. Một tủ chuẩn được tổ chức theo dòng chảy điện từ trên xuống: thiết bị đầu vào tổng, thiết bị bảo vệ chống rò, rồi đến các nhánh. Bố trí gọn gàng và đúng thứ tự giúp vận hành an toàn và dễ bảo trì.
Bố trí thiết bị từ đầu vào đến nhánh
- MCB/MCCB tổng: đóng cắt và bảo vệ quá tải, ngắn mạch cho toàn nhà, đặt ngay đầu vào.
- RCCB hoặc RCBO: thiết bị chống dòng rò bảo vệ chống điện giật. RCCB bảo vệ chung nhiều nhánh; RCBO tích hợp cả chống rò và quá dòng cho từng nhánh.
- MCB nhánh: mỗi nhánh (chiếu sáng, ổ cắm, máy lạnh, bếp, bình nóng lạnh) có một MCB riêng, dòng định mức phù hợp tiết diện dây nhánh.
Ray DIN và thanh cái
Các thiết bị MCB, RCBO được gài lên ray DIN tiêu chuẩn 35mm, giúp lắp tháo nhanh và cố định chắc. Đầu vào được phân phối qua thanh cái (busbar dạng lược) cho dây pha và một thanh cái riêng cho dây trung tính N, một thanh cho dây nối đất PE. Thanh cái giúp đấu nối gọn, giảm số mối nối và tăng độ tin cậy.
Đánh số và sơ đồ mạch
Mỗi nhánh phải được đánh số và dán nhãn rõ ràng (ví dụ: 1 – Chiếu sáng tầng 1, 2 – Ổ cắm phòng khách, 3 – Máy lạnh phòng ngủ). Dán một sơ đồ mạch bên trong nắp tủ để sau này dễ kiểm tra, cô lập đúng nhánh khi sửa chữa. Đây là chi tiết nhỏ nhưng cực kỳ giá trị khi xử lý sự cố.
Nguyên tắc chọn lọc (selectivity)
Chọn lọc nghĩa là khi có sự cố ở một nhánh, chỉ aptomat gần sự cố nhất (MCB nhánh) nhảy, còn aptomat tổng vẫn giữ, để các nhánh khác trong nhà không bị mất điện theo. Muốn vậy, dòng định mức MCB tổng phải lớn hơn MCB nhánh và đặc tính cắt được phối hợp hợp lý. Nguyên tắc này giúp khoanh vùng sự cố thay vì cúp điện toàn nhà.
Quy tắc an toàn khi lắp
- Luôn thi công khi đã cắt nguồn từ phía trước (đầu nguồn lưới).
- Dùng đầu cos cho dây nhiều sợi vào cọc thiết bị và thanh cái.
- Siết đủ lực mọi cọc đấu; cọc lỏng là nguyên nhân tủ nóng và hồ quang.
- Chừa dự phòng vài vị trí MCB trống cho mở rộng sau này.
Khi nào cần thợ có chứng chỉ?
Đấu nối tủ điện liên quan trực tiếp đến an toàn cả ngôi nhà. Việc chọn dòng aptomat, phối hợp chọn lọc, đấu nguồn tổng nên do thợ điện có chứng chỉ thực hiện. Người không chuyên không nên tự đấu nguồn vào tủ.