Vì sao cần nhận biết aptomat hỏng sớm?
Aptomat là tuyến phòng thủ cuối cùng chống cháy nổ và điện giật. Một aptomat hỏng có thể không cắt khi cần (để xảy ra cháy) hoặc cắt khi không cần (gây mất điện phiền toái). Nhận biết sớm các dấu hiệu giúp thay thế kịp thời trước khi hậu quả xảy ra.
Sáu dấu hiệu aptomat hỏng
- Không đóng (reset) lên được dù đã ngắt hết tải: đã tháo dây phía sau, không còn ngắn mạch nhưng cần vẫn rớt. Cơ cấu bên trong đã hỏng.
- Thân nóng bất thường và có mùi khét: tiếp điểm trong đã cháy rỗ làm điện trở tăng, sinh nhiệt ngay cả khi tải nhẹ.
- Nhảy vô cớ: liên tục nhảy dù tải bình thường, đo dòng vẫn dưới định mức. Bộ phận lưỡng kim hoặc cơ cấu nhả bị lão hóa.
- Không cắt khi đã quá tải hoặc ngắn mạch: nguy hiểm nhất. Dây nóng, thiết bị cháy mà aptomat vẫn ON. Tiếp điểm có thể đã bị dính (hàn dính).
- Cần gạt lỏng lẻo, không có lực bật: lò xo cơ cấu yếu, gạt lên không chắc, dễ tự rớt.
- Nút TEST của RCBO/aptomat chống giật không làm nhảy: chức năng chống rò đã hỏng, mất khả năng bảo vệ chống giật.
Cách kiểm tra nhanh
Với RCBO, nhấn nút TEST mỗi 1-3 tháng: aptomat phải nhảy, nếu không là đã hỏng. Quan sát màu sắc thân và cọc đấu xem có vết cháy đen. Dùng ampe kìm đo dòng khi aptomat nhảy vô cớ để loại trừ nguyên nhân quá tải thật. Sờ thân (khi an toàn) xem có nóng bất thường.
Vì sao không nên sửa mà nên thay?
Aptomat là thiết bị niêm phong, không thiết kế để mở ra sửa tiếp điểm hay cơ cấu bên trong. Việc tự mở sửa làm sai lệch đặc tính bảo vệ và mất an toàn. Giá một aptomat dân dụng chỉ vài chục đến vài trăm nghìn đồng, rẻ hơn rất nhiều so với hậu quả cháy nhà. Khi có dấu hiệu hỏng, hãy thay mới đúng thông số.
Lưu ý khi thay
Thay aptomat đúng dòng định mức, số cực và dòng cắt như cây cũ (hoặc tính lại theo dây). Cắt nguồn tổng trước khi thay, đấu nguồn vào cọc trên, siết cọc đúng lực. Với RCBO nhớ đấu đúng dây trung tính. Nếu không tự tin, gọi thợ điện có chứng chỉ.