Vì sao dây điện bị nóng?
Khi dòng điện chạy qua dây, một phần năng lượng biến thành nhiệt theo công thức Q = I²R. Trong điều kiện bình thường, lượng nhiệt này nhỏ và được tản ra môi trường nên dây chỉ hơi ấm. Khi dây nóng rõ rệt, đó là dấu hiệu dòng điện hoặc điện trở đã vượt mức an toàn — luôn cần được kiểm tra, không bỏ qua.
Bốn nguyên nhân thường gặp
- Quá tải: tổng công suất thiết bị cắm vào vượt khả năng tải của dây, dòng điện vượt định mức làm dây nóng đều dọc tuyến.
- Tiết diện dây quá nhỏ: dây không đủ mm² so với tải, ví dụ dùng dây 1,5mm² cho bình nóng lạnh.
- Mối nối lỏng: chỗ đấu nối, ổ cắm, cọc đấu bị lỏng làm tăng điện trở tiếp xúc, sinh nhiệt cục bộ rất nóng tại điểm nối.
- Đi nhiều dây chung ống: nhiều dây bó chặt trong một ống làm giảm khả năng tản nhiệt, dây nóng dù chưa quá tải.
Dấu hiệu nguy hiểm cần xử lý ngay
Hãy cắt nguồn lập tức nếu thấy: dây hoặc ổ cắm nóng đến mức khó chạm tay, cách điện đổi màu, ngả vàng hoặc chảy nhão, có mùi khét nhựa, vết cháy đen ở ổ cắm, hoặc aptomat thường xuyên nhảy. Đây là những dấu hiệu tiền cháy.
Cách xử lý
- Cắt nguồn (ngắt aptomat) khu vực nghi ngờ trước khi kiểm tra.
- Giảm tải: rút bớt thiết bị công suất lớn cắm chung một ổ/tuyến.
- Siết lại các mối nối, cọc đấu ở ổ cắm và bảng điện khi đã hết điện.
- Thay dây đúng tiết diện nếu dây hiện tại quá nhỏ so với tải.
- Tách bớt số dây trong ống hoặc dùng ống lớn hơn để cải thiện tản nhiệt.
Nguy cơ cháy nếu để dây nóng kéo dài
Cách điện PVC bắt đầu mềm và biến tính khi nhiệt độ tăng cao, lâu dài bị giòn, nứt và mất khả năng cách điện. Khi đó dễ xảy ra chập mạch và bắt lửa vào vật liệu xung quanh như gỗ, nhựa, bụi. Đa số vụ cháy do điện trong nhà bắt nguồn từ mối nối lỏng và quá tải kéo dài mà không được phát hiện.
Khi nào cần gọi thợ?
Nếu sau khi giảm tải mà dây vẫn nóng, hoặc nóng tập trung tại một điểm trong tường, trong tủ điện, hãy gọi thợ điện có chứng chỉ. Việc mở tủ điện đang vận hành và xử lý mối nối mạch lớn cần người có chuyên môn và dụng cụ đo phù hợp.