Nguyên tắc an toàn hàng đầu
Quy tắc số 1: Cắt nguồn trước khi làm việc. Không có sự cố thiết bị điện nào quan trọng hơn tính mạng của người thợ. Mọi quy trình troubleshooting bắt đầu bằng việc cắt nguồn điện và xác nhận không còn điện áp trên mạch.
Quy trình LOTO (Lockout/Tagout)
- Thông báo: Báo cho người liên quan biết bạn đang làm việc trên mạch điện.
- Cắt nguồn: Tắt CB hoặc cầu dao nguồn cấp cho thiết bị.
- Khóa (Lockout): Dùng khóa vật lý khóa CB ở vị trí OFF.
- Dán nhãn (Tagout): Dán thẻ cảnh báo “ĐANG SỬA CHỮA — KHÔNG ĐÓNG ĐIỆN”.
- Xác nhận không còn điện: Dùng bút thử điện hoặc đồng hồ đo kiểm tra 3 pha (hoặc 2 dây L và N).
- Xả điện dư: Chờ tụ điện trong biến tần/UPS xả hết (thường 3-5 phút).
Dụng cụ cần thiết cho troubleshooting
| Dụng cụ | Công dụng |
|---|---|
| Đồng hồ vạn năng (DMM) | Đo điện áp AC/DC, dòng, điện trở, continuity |
| Ampe kìm (Clamp meter) | Đo dòng không cần cắt dây |
| Bút thử điện | Kiểm tra nhanh có điện hay không |
| Thiết bị đo cách điện (Megger) | Đo điện trở cách điện dây cáp và cuộn dây |
| Đồng hồ đo công suất | Đo W, kW, PF, THD |
Phương pháp cô lập lỗi
Half-split method (chia đôi)
Thay vì kiểm tra từng phần tử từ đầu đến cuối, chia mạch thành 2 nửa, kiểm tra điểm giữa. Lỗi ở nửa nào thì tiếp tục chia nửa đó. Giảm số bước kiểm tra từ n xuống log₂(n).
Loại trừ từng nhánh
Dùng cho sự cố rò điện hoặc quá tải không xác định nguồn. Tắt lần lượt từng nhánh phụ, sau khi tắt nhánh nào mà sự cố biến mất thì lỗi ở nhánh đó.
Substitution (thay thế)
Thay linh kiện nghi ngờ bằng linh kiện tốt đã biết. Nếu sự cố hết thì linh kiện cũ bị hỏng. Dùng khi nghi ngờ CB, relay, hoặc module PLC.
Các sự cố phổ biến theo danh mục
- CB nhảy: Quá tải, ngắn mạch, rò điện, CB lão hóa.
- Biến tần báo lỗi: OV (overvoltage), OC (overcurrent), OH (overheat), GF (ground fault).
- PLC không RUN: Lỗi nguồn, lỗi chương trình, module I/O, nhiệt độ cao.
- Motor không quay: Không có điện, cuộn dây đứt, tụ khởi động hỏng, tải kẹt.
- Đèn LED nhấp nháy: Driver hỏng, điện áp dao động, không tương thích dimmer.