Số cực aptomat nghĩa là gì?
Số cực (pole) của aptomat cho biết nó cắt được bao nhiêu dây đồng thời khi tác động. Ký hiệu thường gặp: 1P, 1P+N, 2P, 3P, 3P+N (4P). Chọn đúng số cực quyết định việc mạch có được cách ly hoàn toàn khi ngắt hay không, ảnh hưởng trực tiếp tới an toàn.
Các loại số cực và ứng dụng
- 1P (1 cực): chỉ cắt dây pha (L), dây trung tính (N) đi thẳng. Dùng cho mạch chiếu sáng, ổ cắm nhỏ trong nhà. Gọn, rẻ nhưng khi cắt vẫn còn N nối với tải.
- 1P+N: cắt cả pha và trung tính nhưng chỉ pha có bảo vệ quá dòng, N chỉ đóng cắt theo. Bề rộng bằng 1 module, tiện cho tủ nhỏ.
- 2P (2 cực): cắt cả L và N, cả hai cực đều có bảo vệ. Dùng cho thiết bị 1 pha công suất lớn cần cách ly hoàn toàn như bình nóng lạnh, điều hòa, aptomat tổng nhà 1 pha.
- 3P (3 cực): cắt ba dây pha L1, L2, L3. Dùng cho motor 3 pha, máy nén, tải 3 pha không cần trung tính.
- 4P (3P+N): cắt ba pha và trung tính. Dùng cho aptomat tổng tủ 3 pha có tải 1 pha lấy ra từ trung tính, cần cách ly toàn bộ.
Bảng chọn nhanh theo mạch
| Mạch / thiết bị | Nguồn | Số cực nên dùng |
|---|---|---|
| Đèn, ổ cắm thường | 1 pha 220V | 1P hoặc 1P+N |
| Bình nóng lạnh, điều hòa | 1 pha 220V | 2P (hoặc RCBO 2P) |
| Aptomat tổng nhà 1 pha | 1 pha 220V | 2P |
| Motor, máy nén 3 pha | 3 pha 380V | 3P |
| Tủ tổng 3 pha có tải 1 pha | 3 pha 380V | 4P |
Vì sao nên ngắt cả dây trung tính cho một số mạch?
Với thiết bị tiếp xúc nước như bình nóng lạnh, nếu chỉ ngắt dây pha mà còn dây trung tính, trong một số sự cố đảo pha – trung tính, vỏ thiết bị vẫn có thể mang điện. Dùng aptomat 2P cắt cả L và N giúp cách ly hoàn toàn, an toàn hơn khi sửa chữa hoặc khi có sự cố.
Lưu ý “2 pha” trong dân dụng
Ở Việt Nam dân dụng hầu như không có nguồn “2 pha” thật sự; cụm “aptomat 2 pha” mà thợ hay nói thường chỉ aptomat 2P dùng cho mạch 1 pha (L và N). Nguồn thực tế chỉ có 1 pha (1 dây nóng + 1 nguội) hoặc 3 pha (3 dây nóng + 1 nguội).