Phân biệt công tắc 1 chiều, 2 chiều, trung gian
Ba loại công tắc này khác nhau ở số cực (tiếp điểm) và cách dùng. Hiểu đúng giúp đấu dây mạch điều khiển từ nhiều vị trí, đặc biệt là đèn cầu thang.
| Loại | Số cực | Công dụng |
|---|---|---|
| Công tắc 1 chiều | 2 cực (1 vào, 1 ra) | Bật/tắt đèn từ 1 vị trí |
| Công tắc 2 chiều | 3 cực (1 chung, 2 đầu ra) | Điều khiển đèn từ 2 vị trí |
| Công tắc trung gian | 4 cực (đảo chéo) | Lắp giữa, mở rộng điều khiển từ 3 vị trí trở lên |
Công tắc 1 chiều
Công tắc 1 chiều (single-pole) là loại đơn giản nhất, có 2 cực. Một cực nối dây pha vào, cực kia nối ra đèn. Mỗi lần bấm sẽ đóng hoặc ngắt mạch. Dùng cho đèn, quạt điều khiển từ một vị trí duy nhất.
Công tắc 2 chiều (mạch đèn cầu thang)
Công tắc 2 chiều (two-way) có 3 cực: 1 cực chung (COM) và 2 cực ra (L1, L2). Khi đấu hai công tắc 2 chiều, ta điều khiển được một đèn từ hai vị trí, ví dụ đầu và cuối cầu thang.
Sơ đồ đấu dây cầu thang cơ bản:
- Dây pha vào cực chung (COM) của công tắc 1.
- Hai cực ra L1, L2 của công tắc 1 nối tới hai cực ra L1, L2 của công tắc 2 (hai dây này gọi là dây “đi chung” hay traveler).
- Cực chung (COM) của công tắc 2 nối tới đèn.
- Đầu còn lại của đèn nối dây trung tính.
Với cách đấu này, gạt công tắc nào cũng đảo trạng thái đèn, nên có thể bật ở chân cầu thang và tắt ở đầu cầu thang.
Công tắc trung gian (điều khiển từ 3 vị trí)
Khi cần điều khiển một đèn từ 3 vị trí trở lên (hành lang dài, phòng lớn), ta dùng thêm công tắc trung gian (intermediate, 4 cực) lắp xen giữa hai công tắc 2 chiều. Công tắc trung gian có chức năng đảo chéo hai cặp dây traveler. Muốn thêm vị trí thứ 4, 5 thì lắp thêm công tắc trung gian nối tiếp.
Lưu ý an toàn khi đấu
- Ngắt CB nguồn trước khi đấu, dùng bút thử điện kiểm tra hết điện.
- Dây pha luôn vào cực chung của công tắc đầu, không đảo lẫn với dây traveler.
- Tiết diện dây chiếu sáng tối thiểu 1,0–1,5mm².