Đồng hồ đo điện trở cách điện là gì?
Đồng hồ đo điện trở cách điện — dân kỹ thuật quen gọi là megohm mét hoặc megger — là dụng cụ chuyên đo điện trở cách điện giữa các phần dẫn điện với nhau hoặc với vỏ/đất. Kết quả đo tính bằng đơn vị MΩ (megaohm), thậm chí GΩ.
Khác với đồng hồ vạn năng đo điện trở vài trăm Ohm bằng điện áp pin nhỏ, megger tự phát ra điện áp thử rất cao để “ép” qua lớp cách điện và đo dòng rò cực nhỏ, từ đó tính ra điện trở cách điện.
Vì sao phải đo điện trở cách điện?
Lớp cách điện của dây cáp, cuộn dây động cơ, máy biến áp bị lão hóa theo thời gian do nhiệt, ẩm, dầu, bụi. Khi cách điện suy giảm, dòng rò tăng, dễ gây rò điện giật người, chạm vỏ, chập cháy. Đo định kỳ điện trở cách điện giúp phát hiện sớm hư hỏng trước khi xảy ra sự cố — đây là phép đo bắt buộc khi nghiệm thu lắp đặt và bảo trì.
Các mức điện áp thử thông dụng
Megger cung cấp nhiều mức điện áp thử, chọn theo cấp điện áp làm việc của thiết bị:
| Điện áp thử | Dùng cho |
|---|---|
| 250V | Mạch điều khiển, thiết bị điện áp thấp, mạch điện tử nhạy cảm |
| 500V | Hệ thống điện dân dụng & công nghiệp hạ áp 220/380V (phổ biến nhất) |
| 1000V | Động cơ, cáp công suất lớn, thiết bị hạ áp cấp cao hơn |
| 2500V / 5000V | Thiết bị trung thế, máy biến áp lớn (máy chuyên dụng) |
Ngưỡng giá trị đạt chuẩn
Theo kinh nghiệm và tiêu chuẩn lắp đặt phổ biến:
- Với mạch hạ áp dân dụng, điện trở cách điện nên ≥ 1 MΩ mới đạt; mức tốt thường vài chục đến hàng trăm MΩ.
- Quy tắc kinh nghiệm cho động cơ: tối thiểu khoảng 1 MΩ cho mỗi 1kV điện áp làm việc, cộng thêm 1 MΩ.
- Cách điện dưới 0,5 MΩ là dấu hiệu xuống cấp nghiêm trọng, cần xử lý ngay.
Cách đo cơ bản
- Cắt hoàn toàn nguồn điện thiết bị cần đo và xả tụ (rất quan trọng — megger phát điện áp cao).
- Chọn mức điện áp thử (thường 500V cho dân dụng).
- Nối que/kẹp: một đầu vào dây dẫn, một đầu vào vỏ/đất hoặc pha khác.
- Nhấn nút thử, giữ vài giây cho trị số ổn định rồi đọc kết quả MΩ.
- Sau khi đo, xả điện tích dư trên thiết bị trước khi tháo que.
Thương hiệu thông dụng: Kyoritsu 3005A/3165, Hioki IR4056, Fluke 1507, Sanwa MG500.